Kardeşler arası miras paylaşımında eşitlik esas mıdır?

Evde sürekli bakan, masraflarını karşılayan kişi çoğunlukla çocuklardan biri olabilir. Bu kişi bu emeği nedeniyle fazladan miras isteyebilir mi, hukukta bunun karşılığı var mı?

Miras bırakan, gelecekte malvarlığının nasıl paylaşılacağını vasiyetnameyle düzenleyebilir. El yazılı vasiyet, resmi vasiyet veya olağanüstü (sözlü) vasiyet seçenekleri vardır. El yazılı vasiyette metnin tamamı miras bırakanın el yazısıyla yazılmalı, tarih ve imza bulunmalıdır. Resmi vasiyette ise noter veya yetkili memur önünde, iki tanık huzurunda düzenleme yapılır. Sözlü vasiyet sadece ölüm tehlikesi gibi olağanüstü hâllerde mümkündür. Şekil şartlarına uyulmadığında vasiyet geçersiz sayılır.

Mirasbırakan öldükten sonra borçlarının çokluğundan endişe eden mirasçı, 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurarak mirası reddedebilir. Reddeden, o mirasta hak talep edemediği gibi borçlardan da kurtulur.

Miras bırakanın ölümünden sonra, yasal paylar Medeni Kanun'a göre belirlenir. Altsoy, anne-baba, eş gibi kişiler farklı zümrelere göre mirasa hak kazanır. Sağ kalan eşin payı, altsoyun veya anne-babanın varlığına göre değişir. Çocuklar (altsoy) varsa onlar birinci zümrede, anne-baba ikinci zümrede, büyükanne-büyükbaba ve onların altsoyu üçüncü zümrede mirasçıdır. Eş her zümreyle farklı oranda hak sahibi olur. Böylece öncelik sırasına ve zümrelere göre paylar kanunla düzenlenir.

Bir kişinin borçları, ölümüyle birlikte mirasa dâhil edilir. Mirası kabul eden her mirasçı, terekenin borçlarından müteselsil olarak sorumlu hale gelir. Eğer borçlar malvarlığını aşıyorsa mirasçılar kendi kişisel malvarlıklarıyla da cevap vermek zorunda kalır. Reddi miras yapmayan mirasçılar bu durumu kabullenmiş sayılır. Fakat resmi tasfiye, terekeden dolayı borçlarda sınırlı sorumluluk sağlayabilir.

Kişi vasiyet veya miras sözleşmesi düzenlememişse, tüm miras otomatik olarak yasal mirasçılar arasında mı pay edilir, saklı pay konusuna gerek kalır mı?

Birinci zümre (çocuklar, torunlar), ikinci zümre (anne-baba, kardeşler, yeğenler), üçüncü zümre (büyük anne-baba ve onların altsoyu) şeklindeki sıralama, mirasın hangi sırayla bu zümrelere geçeceğini gösterir. Altsoy varsa üst zümre devreye girmez.

Miras bırakan, saklı paylı mirasçıları dışlayacak derecede yüksek bağışlamalar veya vasiyetler yapmış olabilir. Örneğin malının büyük bölümünü başka birine vasiyet etti. Bu durumda saklı pay sahibi tenkis davası açarak, aşılan kısımdan payına düşeni geri isteyebilir. Böylece saklı payın zedelenmesi önlenmiş olur.

Terekede bulunan bir taşınmazı üçüncü kişi kendi malı olduğunu iddia ederek mirasçılardan talep edebilir. Ya da mirasçılar, bir başkasının zilyetliğindeki malın terekeye ait olduğunu iddia edebilir. İstihkak davası bu durumda mıdır?