Geçerli vasiyet yoksa malvarlığı nasıl paylaşılır?

Miras bırakan, gelecekte malvarlığının nasıl paylaşılacağını vasiyetnameyle düzenleyebilir. El yazılı vasiyet, resmi vasiyet veya olağanüstü (sözlü) vasiyet seçenekleri vardır. El yazılı vasiyette metnin tamamı miras bırakanın el yazısıyla yazılmalı, tarih ve imza bulunmalıdır. Resmi vasiyette ise noter veya yetkili memur önünde, iki tanık huzurunda düzenleme yapılır. Sözlü vasiyet sadece ölüm tehlikesi gibi olağanüstü hâllerde mümkündür. Şekil şartlarına uyulmadığında vasiyet geçersiz sayılır.

Medeni Kanun’da sağ kalan eş, altsoy (çocuklar) varsa mirasın 1/4’ünü, anne-baba zümresi varsa 1/2’sini, yoksa tamamını alır. Bu payların zümreye göre değişmesi nasıl açıklanır?

Kanun, belirli yakınların mirastan asgari bir pay almalarını zorunlu tutar. Saklı pay sahibi mirasçılar altsoy (çocuklar, torunlar), anne-baba ve sağ kalan eştir. Miras bırakan vasiyetnameyle bile olsa bu kişilerin saklı payını tamamen ortadan kaldıramaz. Saklı pay oranları altsoy için yasal payın yarısı, anne-baba için yasal payın dörtte biri, eş için de kendi yasal payının tamamı veya duruma göre yarısı şeklinde düzenlenir. Böylece saklı pay ihlal edilirse tenkis davası açılabilir.

Mirasçılar bir konutta ya da arsa üzerinde uzlaşamıyorsa ‘miras taksim sözleşmesi’ yapamazlar. Bu durumda ne olur, izale-i şuyu (ortaklığın giderilmesi) yoluyla satış mı gerçekleşir?

Bir kişi, kendisine ölene dek bakılması karşılığında malını devrediyorsa, bu sözleşme neticede saklı pay ihlali veya denkleştirme sorunlarına yol açabilir mi? Yasal dayanak nedir?

Miras bırakan, vasiyetinde ‘bu malı alabilmen için falanca kişiyle evlenmeyeceksin’ gibi bir şart koydu. Böyle şartlar geçerli mi, mirasçıyı zorlayıcı nitelik yasak mı?

Bir kişinin borçları, ölümüyle birlikte mirasa dâhil edilir. Mirası kabul eden her mirasçı, terekenin borçlarından müteselsil olarak sorumlu hale gelir. Eğer borçlar malvarlığını aşıyorsa mirasçılar kendi kişisel malvarlıklarıyla da cevap vermek zorunda kalır. Reddi miras yapmayan mirasçılar bu durumu kabullenmiş sayılır. Fakat resmi tasfiye, terekeden dolayı borçlarda sınırlı sorumluluk sağlayabilir.

Evlilik sona erdiğinde taraflar artık yasal mirasçı olmaktan çıkarlar. Boşanma kararı kesinleşmişse, ölenin eski eşi mirasa dahil olmaz. Ama boşanma davası devam ederken ölüm olursa, resmi evlilik hâlâ sürdüğü için sağ kalan eş, mirasçı olabilir.

Miras açıldığında, mirasçıların kimler olduğu ve pay oranları Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından veraset ilamıyla belirlenir. Noterler de belli durumlarda veraset ilamı düzenleyebilir. Bu belgeyle tapu, banka vb. işlemler yapılabilir.