Dostane çözüm, uzlaşma veya arabuluculuk şartı tahkimden önce zorunlu olabilir mi?

Sözleşmede çok kademeli uyuşmazlık çözüm maddesi (multi-tier dispute resolution) öngörülmüşse, taraflar önce dostane müzakere, arabuluculuk, başarısız olursa tahkim gibi aşamaları sıralayabilir. Tahkim kurumları ve mahkemeler, bu tür ön koşullara uymayı “usul şartı” sayar. Uyulmadan tahkime başvuran tarafa karşı davalı, ‘tahkime gitmeden önce sözleşmedeki aşamalara uyulmadı’ diyerek itiraz edebilir. Hakem, sözleşmedeki şartın yerine getirilmediğini tespit ederse davayı usulden reddedebilir veya yargılamayı durdurup arabuluculuk aşamasının tamamlanmasını bekleyebilir. Dolayısıyla bu aşamalar sözleşmede zorunlu kılınmışsa, taraflar uymak zorundadır. Aksi halde tahkim, ‘premature’ yani zamanından önce açılmış sayılabilir.